Pyrzyce

Architektura

związek wyznaniowy pw. Wniebowzięcia NMP
Baszta Prochowa

Zabytki chronione prawnie w środku Pyrzycach

  • teren Starego Miasta pochodzący z XIII[1], na którym na poczatku XX w. zbudowano kamienice,
  • Kościół pw. Wniebowzięcia NMP - po kiedyś największej rangi wzmiankowany w środku 1312 r. w środku XIV wieku, poniszczony kilkakrotnie wskroś pożary, odbudowywany, po kiedyś niedawny zryty w środku 1945 r. plus odrestaurowany wewnątrz latach 1958-1964 (z wyjątkiem wieży wschodniej). Wieżę zachodnią odbudowano w środku latach 1975-1976, wewnątrz lipcu 1987 r. pokryto ją blachą miedzianą; do wnętrza ścianie frontowej zachowane partie granitowe, w środku południowej ścianie dwójka gotyckie portale, wewnątrz ołtarzu głównym tryptyk z kaplicy cmentarnej do wnętrza Gryficach. W prezbiterium witraże Joanny Spychalskiej ze Szczecina dodatkowo Marii Uspińskiej z Warszawy. Wcześniej nosił wezwanie św. Maurycego, od chwili 1958 r. nosi wezwanie Wniebowzięcia NMP.
  • kaplica szpitalna Świętego Ducha z początku XV, od momentu strony południowej przylegał do niej szpital-przytułek, została zniszczona do wnętrza 1945 r., odbudowana do wnętrza latach 1967-1969, od tego czasu zostałą zaadaptowana na siedzibę biblioteki (ul. Zabytkowa 84),
  • studnia św. Ottona - studzienka wzniesiona w środku miejscu Świętego Źródełka, z którego czerpał wodę św. Otton w ciągu chrztu Pyrzyczan wewnątrz 1124 r. Obudowa studzienki miała obszar w środku 1824 r. (ul. Staromiejska/Warszawska),
  • pozostałości murów obronnych - mury obronne z 2. połowy XIII wieku o długości 2000 m wewnątrz XV w. podwyższono do wysokości 7-9 m, rozbudowano przedbramia, baszty również czatownie. Po 1650 r. wymiary czatowni zmieniono na domy na rzecz biedoty. Po wojnie proporcja murów odrestaurowano. Do obecnie zachowały się baszty: Sowia, Prochowa, Lodowa, Pijacka, Mnisza. Wały z XIII w. otaczały miasto na rozciągłość 2.250 m. Razem z fosą dodatkowo stawami młyńskimi stanowiły dostateczne zabezpieczenie. W latach 1830-1845 zostały zamienione na promenadę spacerową. Fosy zostały poniekąd zakopane także zamienione na ogrody.
    • Ruina Bramy Szczecińskiej - powstała w środku XII wieku. Od lat 20. XIX wieku urząd miejski pyrzycki zabiegał u władz państwowych o rozbiórkę kompleksów bramnych, tudzież chociażby całych murów. Trwały rokowania z władzami konserwatorskimi. W 1954 roku władze zezwoliły na rozbiórkę przedbramia. W 1861 r. wieża (brama) została uratowana poprzednio zniszczeniem. Po II wojnie światowej nie prowadzono poważniejszych prac konserwacyjnych. Obecnie Brama Szczecińska jest ruiną. Podczas II wojny światowej zniszczona została do pierwszej kondygnacji.
    • Baszta Sowia
    • Baszta Lodowa XV-XVI w.; dawne podziemia wewnątrz dolnej kondygnacji wynajęte w środku XIX wieku na zamrażalnię mięsa; odbudowana wewnątrz latach osiemdziesiątych.
    • Baszta Prochowa początkowo czatownia, wewnątrz XV-XVI wieku przerobiona także podwyższona; zrekonstruowana.
    • Baszta Bluszczu (Połówka, Łukowa, Śpiącej Królewny) przerobiona wewnątrz XV w. z półokrągłej czatowni; współcześnie zniszczona, nie zadaszona.
    • Baszta Pijacka XV wiek; średniowieczna "izba wytrzeźwień" uszkodzona w środku 1945 r. odbudowana wskroś p. W. Kowalskiego do wnętrza latach 1989-1990.
    • Brama Bańska zbudowana w środku latach 1260-1270 jak trzypiętrowa, do wnętrza 1450 r. podwyższona do pięciu pięter, uległa zniszczeniu do wnętrza 1945 r. Po wojnie po trosze zrekonstruowana.
    • Ruiny Baszty Mniszej
    • Brama Bańska z początku XIV plus z połowy XV (ul. 1 maja),
  • Kościół NMP Bolesnej - delfin dom modlitwy Pyrzyc będącym dawnym kościołem klasztornym augustianów, został wypełniony wewnątrz 2 połowie XIII w. na planie prostokąta z cegły; posiada elementy wczesnogotyckie, barokową wieżę z XVIII w.. związek wyznaniowy został poniszczony 5 lutego 1945 r., w trakcie działań wojennych, tudzież jego odbudowę rozpoczęto tylko wewnątrz maju 1987 r. Obecnie w środku kościoła znajduje się tryptyk ołtarzowy, będący kopią wzorowaną na ołtarzu w środku Ciećmierzu pierścień Gryfic. Miejsce zwane Wzgórzem Chramowym, na którym stoi Dom Boży związane jest z misją chrystianizacyjną Ottona z Bambergu na Pomorzu Zachodnim. Jak podają źródła, do wnętrza miejscu tym stała ongi świątynia pogańska, którą Otton (dokonując chrztu do wnętrza Pyrzycach) kazał zburzyć, oraz na jej obszar ustawić kościół. (ul. Staromiejska 28)
  • dom wobec ul. Bogusława 15 z ok. 1900 r. współcześnie poczta,

Obiekty historyczne wewnątrz Pyrzycach:

  • grodzisko - końcówka po grodzie; na planie owalu, z wyodrębnionym wyższym oraz niższym grodem; z terenu grodziska pochodzi wiele cennych znalezisk.
  • ratusz wzmiankowany wewnątrz XIII w., kilkakrotnie niszczony wskroś pożary, odbudowany. W wieku XVI uchodził zbyt największy również najpiękniejszy na Pomorzu Zachodnim; elementy zabytkowe zachowane na poziomie piwnic.